در حال بارگذاری فایل ...
اپ تخریب ساختمان راددسترسی آسان‌تر

آشنایی با گودبرداری و تفاوت آن با خاکبرداری

گودبرداری

ساختن ساختمان جدید بعد از تخریب خانه‌ای قدیمی، مراحل گوناگونی دارد. یا وقتی قصد ساخت یک پل بزرگراهی یا برجی بلند را داریم، مهم است که پی سازه را اصولی بنا کنیم. یکی از اقدامات مهم و اولیه، انجام فرایند گودبرداری است. فرایند گودبرداری جهت تسطیح زمین و هموار نمودن و زدودن اشیای اضافه و همچنین رسیدن به خاک مناسب است.

گودبرداری چیست؟

به هرگونه حفاری و خاکبرداری در تراز پایین‌تر از سطح طبیعی زمین یا پایین‌تر از پی ساختمان‌های مجاور، گودبرداری می‌گوییم. فرایند گودبرداری در مناطق شهری به منظور تأمین امکانات رفاهی ساختمان‌ها، مانند پارکینگ، استخر یا سالن اجتماعات انجام می‌شود.

مراحل گودبرداری و تفاوت آن با خاکبرداری

در عملیات گودبرداری و خاکبرداری، به دلیل شباهت‌هایی که دارند، گاهی به اشتباه یکسان در نظر گرفته می‌شوند. اما باید دقت کنیم، که این دو فرایند تفاوت اساسی دارند. خاکبرداری به هموار کردن سطح زمین و برداشت خاک با هدف تسطیح و رفع موانع تا عمق حداکثر ۶۰ سانتی‌متری است. اما گودبرداری در عمق بیش‌تر از ۶۰ سانتی‌متر بوده و گاهاً تا ده‌ها متر ادامه می‌یابد.

از آن جایی که گودبرداری و خاکبرداری تفاوت عمده‌ای در عمق مناسب دارند، فرایند انجام هرکدام متفاوت است. در فرایند گودبرداری که در عمق بیش‌تر انجام می‌گیرد، دقت و احتیاط بیش‌تری نیاز است. در ادامه مراحل گوبرداری را بررسی می‌کنیم.

۱. اهمیت فرایند تحقیقات در گودبرداری

در فرایند گوبرداری، عملیات خاکی در عمق بیش از ۶۰ سانتی‌متری انجام می‌شود. بنابراین اهمیت زیادی دارد که قبل از شروع فرایند، تحقیقات کاملی انجام گیرد. در این تحقیقات باید به مواردی مانند سطح آب‌های زیرزمینی و وضعیت سازه‌های مجاور دقت شود و عوامل مؤثر مورد بررسی قرار بگیرند. همچنین لازم است که نقشه‌های ساختمان و زمین و تأسیسات و زیرساخت‌ها مورد بررسی دقیق واقع شوند و مسیر لوله‌ها و تأسیسات شهری و کابل‌ها شناسایی و در نظر گرفته شوند. آزمایشات مکانیک خاک نیز باید صورت پذیرد و نتایج آن در فرایند گوبرداری مورد استفاده قرار بگیرد.

۲. دریافت مجوزهای لازم

در فرایند گودبرداری، به علت احتمال آسیب به شرایط محیطی و زیرساختی، لازم است که علاوه بر تحقیق و بررسی، نسبت به دریافت مجوز از سازمان‌های زیادی اقدام شود. از جمله سازمان‌هایی که ضروری است از عملیات مطلع باشند و مجوز صادر کنند، می‌توان به سازمان‌های آب‌وفاضلاب، برق، گاز، مخابرات، آتش‌نشانی و کلانتری محل اشاره کرد.

۳. صاف کردن زمین موردنظر

قبل از اجرای فرایند گودبرداری لازم است که زمین موردنظر از موارد اضافی صاف شود. پوشش گیاهی، مصالح باقیمانده از تخریب ساختمان قبلی، سنگ‌های بزرگ و مواردی از این دست، ابتدا باید کنار زده شده و سپس فرایند گودبرداری آغاز شود.

۴. اجرای فرایند گودبرداری

در این مرحله فرایند گودبرداری، بنا به وضعیت پروژه با ماشین‌آلات مختلفی می‌تواند آغاز شود. لازم است که عملیات گودبرداری تا عمقی که مشخص شده است ادامه یابد. اما اگر عمق مشخص حفر شد و به خاک سفت نرسیدیم، باید عملیات گودبرداری تا عمق بیش‌تر ادامه پیدا کند. اگر این تفاوت عمق ۱۵ سانتی‌متر یا کمتر باشد، خاک مناسب می‌ریزیم و با استفاده از کامپکتور آن را فشرده می‌کنیم. اما اگر اختلاف ارتفاع از ۷۰ سانتی‌متر بیش‌تر باشد، باید آن را با سنگ و سیمان پر کنیم تا به ارتفاع مشخص شده در نقشه برسیم. در هر صورت، اگر برای رسیدن به خاک سفت، مجبور به حفاری بیش‌تر از عمق تعیین‌شده شدیم، باید مقدار اضافی گودبرداری را به شکل مناسبی جبران کنیم.

۵. مراقبت از سطح گودبرداری شده

باید دقت کنیم که پس از اجرای عملیات گودبرداری، نباید آن را به حال خود رها کنیم. توصیه می‌شود که سطح گودبرداری‌شده را با ملات ماسه وسیمان بپوشانیم تا از عوامل جوی مانند آفتاب و باران و برف، محافظت شود. اگر در اثر باران یا برف در گود ایجادشده، آب جمع شود باید عملیات زهکشی انجام شود.

در ضمن پس از گودبرداری باید دیواره‌های گود از نظر ایمنی بررسی شوند. در صورتی که دیواره‌ها ناپایدار باشند، باید عملیات‌های پایدارکننده و مهاربندها استفاده نماییم. از انواع راه‌های موجود می‌توانیم به نیلینگ، سازه نگهبان، سپرکوبی، دیواره دیافراگمی و اجرای پلکانی و ترانشه محیطی اشاره کرد. در گروه تخریب و خاکبرداری راد، عملیات نیلینگ نیز در صورت نیاز به ایمنی بیشتر در گودبرداری، انجام می‌شود.

انواع روش‌های گودبرداری با عمق متفاوت

گفتیم که عملیات گودبرداری با عمق بیش از ۶۰ سانتی‌متر است. با توجه به اینکه عمق عملیات چه میزان باشد، نوع اجرای عملیات گودبرداری متفاوت می‌شود. در ادامه این موضوع را بیش‌تر توضیح می‌دهیم.

گودبرداری تا عمق ۳ متر

برای پروژه‌هایی که نیاز به گودبرداری تا عمق سه متری دارند، می‌توان از مینی بیل یا بیل مکانیکی استفاده کرد. در هر دو روش مشکلی بابت جمع‌آوری رمپ وجود ندارد و می‌توان عملیات را بدون استفاده از ماشین‌آلات دیگری به پایان رساند.

پروژه‌هایی تا عمق ۶ متر

باید توجه کنیم که برای گودبرداری با عمق ۶ متری دیگر مینی بیل نمی‌تواند پروژه را کامل کند. در این فرایند حداقل یک دستگاه بیل مکانیکی نیز لازم است تا حجم خاک پروژه را بارگیری کند و به محل تخلیه ببرد.

گودبرداری با عمق بیش از ۹ متر

برای گودبرداری با عمق بیش از ۹ متر، به مطالعه و بررسی بیش‌تری برای جانمایی رمپ تا انتهای پروژه نیاز داریم. در این مورد از پروژه‌ها، شیب مجاز ترانشه رمپ و بررسی خطراتی که عبور ماشین‌آلات از روی رمپ می‌تواند داشته باشد، اهمیت زیادی دارد. در این پروژه‌ها می‌توان از یک بیل مکانیکی و یک باکت استفاده کرد. در این صورت در مرحله جمع‌آوری رمپ، بیل مکانیکی در پروژه قرار می‌گیرد و تا ارتفاع دکل خود (حدود شش متر) بارگیری را انجام می‌دهد و در ادامه مینی بیل در کف گود قرار می‌گیرد و باکت بیل توسط مینی بیل بارگیری می‌شود. بیل مکانیکی نیز کامیون‌ها را بارگیری می‌کند. البته در این عمق می‌توان از روش‌های دیگری مانند ساخت سکو یا استفاده از دو بیل مکانیکی نیز بهره برد.

گودبرداری با عمق حدود ۱۲ متر

در این عمق لازم است که گودبرداری و فرایند جمع‌آوری رمپ با استفاده از دو بیل مکانیکی صورت بگیرد. به این روش اصطلاحاً باکت به باکت نیز می‌گویند. تفاوت این روش با روش قبلی این است که در روش قبلی ارتفاع دکل مینی بیل که در حدود ۶ متر بود، کفایت می‌کرد. اما در این عمق باید از بیل مکانیکی استفاده برد. در عمق ۱۲ متری امکان استفاده از سکوی بیل دکل‌بلند با بوم ۱۲ متر نیز وجود دارد که بسته به بررسی‌های صورت گرفته، از نظر اقتصادی و ایمنی، روش مناسب انتخاب می‌شود.

گودبرداری با عمق بیش از ۱۴ متر

در گودهایی که عمق آن بیش از ۱۴ متر باشد، امکان استفاده از تاورکرین برای حمل خاک وجود دارد. در عمق‌های بیش از ۹ متر، روش و راه‌های موردنظر برای جمع‌آوری رمپ، تقریبا مشابه بوده و تفاوت اساسی در تعداد و نوع ماشین‌آلات است. برای انتخاب روش مناسب نیز باید به نکات اقتصادی و ایمنی توجه کرده و با بررسی عوامل مؤثر، روش صحیح انتخاب شود. در انتهای گودبرداری با عمق بیش از ۱۴ متر، ماشین‌آلات را با کمک جرثقیل از گود خارج می‌کنند. ضمناً در تمامی گودهای عمیق، می‌توان از روش‌های ذکر شده به صورت ترکیبی استفاده کرد.

دو دسته کلی گودبرداری

عملیات گودبرداری به صورت کلی شامل دو دسته مهاربندی شده و مهاربندی نشده می‌شود. در گودبرداری‌هایی که مهاربندی صورت نمی‌گیرد، پایداری شیب‌ها و جداره‌های قائم گودبرداری، بدون هیچگونه مهاربندی توسط شرایط مکانیکی خاک می‌باشد. به همین علت، نوع و جنس خاک و زمین در انتخاب نوع کلی گودبرداری بسیار مؤثر است.

تعریف انواع زمین در عملیات گودبرداری

نوع خاک و زمین در فرایند گودبرداری از عوامل بسیار مهم می‌باشد که هم در بحث هزینه‌ها و هم در زمینه سختی کار اهمیت فراوانی پیدا می‌کند. انواع زمین از نگاه عملیات گودبرداری، به پنج نوع کلی تقسیم می‌شوند که در ادامه درباره هرکدام مختصر توضیح می‌دهیم.

زمین دستی

به زمین‌های نرم که قابلیت کنده شدن با دست به کمک بیل یا ابزارهای دستی دیگر را دارند، زمین دستی یا بیلی گفته می‌شود.

زمین لجنی

به زمینی که خاک آن از خاک‌های نرم ریزدانه مانند رس تشکیل شده باشد، زمین لجنی می‌گوییم. علت این نامگذاری این است که خاک رس با جذب رطوبت حالت الاستیک به خود می‌گیرد و باعث گیر افتادن ماشین‌آلات گودبرداری می‌شود. در این زمین‌ها، کار با مشکل مواجه می‌شود.

زمین کلنگی

به زمینی که خاکبرداری آن با کلنگ و بیل صورت پذیرد، زمین کلنگی می‌گوییم. از دو زمین قبلی سخت‌تر است.

زمین دج

به زمین‌هایی که سخت باشند و در هنگام کندن رد کلنگ در آن‌ها باقی بماند، زمین دج می‌گوییم. جالب است بدانید که دج نام وسیله‌ای است که در گذشته برای حفاری مورد استفاده قرار می‌گرفت.

زمین سنگی

از سخت‌ترین زمین‌ها، زمین سنگی است. این نوع زمین یکپارچه از سنگ تشکیل شده است. عملیات گودبرداری در این نوع زمین‌ها با استفاده از ماشین‌آلات سنگین انجام می‌شود.