در حال بارگذاری فایل ...
اپ تخریب ساختمان راددسترسی آسان‌تر

آشنایی با خاکبرداری و مراحل اجرای آن

تماشای ساخته شدن یک ساختمان بلند لذت‌بخش است. تصویر سنتی ساختن یک خانه این است که آجر روی آجر بگذاریم و برویم بالا. اما آن‌چه که این روزها در خانه‌سازی و صنعت ساختمان شاهد هستیم، بسیار پیچیده‌تر و دشوارتر است. تخریب ساختمان‌های قدیمی و جانشینی ساختمان‌های نوساز، مراحل گوناگونی دارد. بخشی از این مراحل را عملیات خاکی می‌نامند. عملیات خاکی به مجموعه‌ای از فرایندها برای آماده‌سازی زمین موردنظر برای ساخت‌وساز گفته می‌شود. مهم‌ترین بخش‌های عملیات خاکی شامل خاکبرداری، گودبرداری، جابه‌جایی خاک و خاکریزی است. با انجام تمام یا بخشی از این موارد توسط گروه تخریب و خاکبرداری راد، بر حسب نیاز زمین ما آماده می‌شود تا ساختمانی که مدنظر داریم را ایجاد کنیم. در اینجا به خاکبرداری می‌پردازیم.

خاکبرداری چیست؟

خاکبرداری نوعی فرایند ژئوتکنیکی است که به‌صورت کلی به برداشتن خاک از سطح و عمق اطلاق می‌شود. ساخت‌وساز اصولی مراحلی دارد که خاکبرداری یک از اساسی‌ترین آن‌هاست. این فرایند جهت آماده‌سازی محل فونداسیون یا پِی ساختمان انجام می‌شود. با توجه به اینکه خاکبرداری با پی ساختمان در ارتباط تنگاتنگ است، نداشتن آشنایی و تخصص کافی با اصول آن، خطرات زیادی به دنبال دارد.

مراحل خاکبرداری چگونه است؟

خاکبرداری مراحلی دارد که لازم است با دقت کافی انجام شود. بدیهی است که باید قبل از شروع فرایند ساخت‌وساز، از زمین موردنظر نقشه‌برداری شود. چرا که در نقشهٔ بعضی ساختمان‌ها شیب‌های نامعین وجود دارد که با نقشه‌برداری و تست‌های جغرافیایی و شرایط زیرزمینی باید بررسی شوند. همچنین قبل از شروع فرایند، باید تحقیقات ژئوتکنیکی و مهندسی صورت بگیرد. در این مرحله است که عمق لازم برای خاکبرداری و مسیرهای دسترسی طراحی می‌شوند. همچنین باید تاییدیهٔ نهایی طرح و ساختار ساختمان را نیز دریافت کرد. این تاییدیه به منزل مجوز شروع مراحل خاکبرداری می‌باشد. در ادامه مراحل خاکبرداری را بررسی می‌کنیم.

۱. صاف کردن سطح زمین از هرچیز اضافه

پیش از آن‌که بخواهیم فرایند خاکبرداری را با ابزارآلات سنگین آغاز کنیم، باید سطح زمین را صاف کرده باشیم. سطح زمین باید عاری از هرگونه پوشش گیاهی، سنگ‌های بزرگ یا موانعی باشد که از تخریب ساختمان قبلی باقی مانده است. تیم ساخت‌وساز وظیفه دارد که ابتدا محوطه را صاف و تمیز نماید تا فرایند خاکبرداری بتواند آغاز شود.

۲. تعیین نوع خاک در زمین موردنظر

پیش از آغاز خاکبرداری با ماشین‌آلات مخصوص، لازم است که نوع خاک و مسطح یا غیرمسطح بودن زمین تعیین گردد. جهت تعیین نوع خاک لازم است که با چند اصطلاح آشنا شویم:

خاک شیب‌دار: این نوع به معنای شیب‌دار شدن خاک نسبت به ترانشه است. در این هنگام لازم است که میزان خاک با توجه به نوع آن در زاویه مناسب، شیب‌دار شود.

خرد کردن خاک: برای خاک‌هایی که سفت‌تر از حد معمول هستند، لازم است که فرایند خرد کردن خاک انجام گیرد. این کار جهت تثبیت خاک صورت می‌گیرد.

۳. انجام خاکبرداری با نظارت متخصص

همانطور که اشاره شد، فرایند خاکبرداری با استفاده از ابزارآلات سنگین انجام می‌گیرد و هدف آن، حذف بخشی از خاک، شن، ماسه و قلوه‌سنگ‌ها برای ایجاد سطحی یکنواخت، مسطح و آماده‌سازی فونداسیون ساختمان است. بنابراین فرایند خاکبرداری در جهت ساختن پایه‌ها و اسکلت اصلی ساختمان است. بستگی به اینکه عمق خاکبرداری و سختی خاک زمین موردنظر چقدر باشد، ممکن است که فرایند پایدارسازی خاک نیز نیاز باشد. در صورتی که زمین موردنظر استحکام و پایداری کمی داشته باشد، بتن‌ریزی می‌تواند کمک‌کننده باشد تا پی ساختمان بتواند شکل بگیرد. لازم است که پس از انجام مراحل خاکبرداری، زمین‌های باقی‌مانده از اطراف، با خاک مناسب پر شوند. یکسان‌سازی سطح خاک زمین و کف ساختمان، اهمیت زیادی دارد.

۴. پس از خاکبرداری نوبت به مراقبت می‌رسد

زمانی که تمام مراحل بالا با موفقیت گذرانده شد، فرایند خاکبرداری به پایان نرسیده است. رعایت این نکته مهم است که سطح خاکبرداری شده نباید تا ۷۲ ساعت در معرض باران قرار گیرد. بنابراین اگر عملیات اجرایی پس از خاکبرداری انجام نشود، لازم است که مجدداً مراحل بالا بررسی شده و ضمن کنترل خاک و تسطیح آن، به رگلاژ سطح کار نیز اقدام شود.

نکات تکمیلی خاکبرداری

در فرایند خاکبرداری باید توجه شود که این فرایند به اندازه صورت گیرد و خاکبرداری اضافی انجام نشود. چرا که اگر در خاکبرداری زیاده‌روی شود، باعث از بین رفتن مصالح کف و جداره‌های فونداسیون ساختمان می‌شود.

نکته دیگری که از اهمیت بالایی برخوردار است، توجه به قشر خاکریز است. ضخامت قشر خاکریز نباید از ۱۰ سانتی‌متر تجاوز کند. همچنین باید دقت شود که شیب عرضی سطح بستر پیاده‌رو باید به صورتی باشد که آب‌های سطحی به راحتی در مجاری و لوله‌های جمع کننده تخلیه شوند. به عبارتی نباید آب‌های سطحی تجمع یابند. در صورتی که درباره شیب عرضی اطلاعاتی در نقشه‌های اجرایی موجود نبود، حداقل شیب عرضی دو درصد در نظر گرفته می‌شود.

رعایت ایمنی در فرایند خاکبرداری اهمیت زیادی دارد. لازم است تا در حین اجرای فرایند، تجهیزات به صورت مناسبی نصب شوند و از کارگران در برابر خطرات احتمالی محافظت شود. رعایت اصول ایمنی در فرایند خاکبرداری از وظایف مهم پیمانکار است.